مدیر حسابتان دو بار از یک سود کارمزد گرفته؟ احتمالاً بله

فرض کنید ۱۰۰۰ دلار به مدیری سپرده‌اید با کارمزد عملکرد ۲۵٪.

• ماه اول: حساب به ۱۲۰۰ می‌رسد. کارمزد ۵۰ دلار، کاملاً منصفانه؛ موجودی بعد از کارمزد ۱۱۵۰ است.
• ماه دوم: بازار بد است و حساب به ۱۰۰۰ برمی‌گردد. کارمزدی نیست.
• ماه سوم: حساب دوباره به ۱۱۵۰ می‌رسد. مدیر می‌گوید «۱۵۰ دلار سود کردیم» و ۳۷٫۵ دلار کارمزد تازه می‌خواهد.

شما بعد از ماه اول هیچ سود تازه‌ای نکرده‌اید، اما کارمزدتان به ۸۷٫۵ دلار رسیده است. این اتفاق در سرمایه‌گذاری‌های غیررسمی خیلی رایج است و بیشتر سرمایه‌گذارها حتی متوجهش نمی‌شوند.

راه‌حل جهانی: بیشترین ارزش قبلی (High-Water Mark)

صندوق‌های حرفه‌ای دنیا یک قاعدهٔ ساده دارند: کارمزد فقط روی سودی که از بالاترین نقطهٔ قبلی بالاتر برود. با این قاعده، در ماه سوم مثال بالا کارمزد صفر است، چون حساب فقط به قلهٔ قبلی‌اش (۱۱۵۰ پس از کارمزد ماه اول) برگشته است. کارمزد فقط به بخشی تعلق می‌گیرد که از این قله بالاتر برود.

دو تلهٔ دیگر

تلهٔ واریز: اگر وسط دوره ۱۰۰۰ دلار دیگر واریز کنید، موجودی بالا می‌رود ولی این سود نیست. محاسبهٔ درست، واریز را به نقطهٔ مرجع اضافه می‌کند.

تلهٔ برداشت: اگر ۵۰۰ دلار برداشت کنید، موجودی پایین می‌آید ولی این زیان مدیر نیست که بعداً «جبران» شود و بابتش کارمزد بگیرد. نقطهٔ مرجع هم باید پایین بیاید.

یک مثال کامل با واریز

فرض کنید حساب شما پس از کارمزد ماه اول ۱۱۵۰ دلار است و قلهٔ مرجع هم ۱۱۵۰. حالا ۱۰۰۰ دلار دیگر واریز می‌کنید. موجودی ۲۱۵۰ می‌شود و قلهٔ مرجع هم باید ۲۱۵۰ شود. اگر ماه بعد حساب به ۲۳۵۰ برسد، سود واقعی ۲۰۰ دلار است و کارمزد ۲۵٪ آن ۵۰ دلار می‌شود.

اما اگر مدیر واریز را نادیده بگیرد، می‌گوید حساب از ۱۱۵۰ به ۲۳۵۰ رسیده و روی ۱۲۰۰ دلار «سود» ۳۰۰ دلار کارمزد می‌خواهد؛ یعنی شش برابر حق واقعی‌اش. این خطا گاهی عمدی نیست، ولی نتیجه‌اش برای شما یکی است.

کارمزد مدیریت را هم فراموش نکنید

بعضی مدیرها علاوه بر کارمزد عملکرد، کارمزد مدیریت هم می‌گیرند؛ درصدی ثابت از کل سرمایه، چه سود باشد چه زیان. این مدل در صندوق‌ها رایج است، اما باید بدانید دقیقاً چند درصد است، روی کدام عدد حساب می‌شود و چند وقت یک بار کسر می‌شود. دو درصد سالانه روی سرمایهٔ ۱۰ هزار دلاری یعنی ۲۰۰ دلار در سال، حتی در سالی که سودی نکرده‌اید.

سه سؤال پیش از امضا

1. «کارمزد را روی بیشترین ارزش قبلی حساب می‌کنید؟» جواب باید روشن و کتبی باشد.
2. «هر دوره محاسبه را با مستند به من نشان می‌دهید؟»
3. «اگر با عددی مخالف بودم، چه می‌شود؟»

در پم ایران چطور است؟

در قراردادهای کارمزد پم ایران، قاعدهٔ بیشترین ارزش قبلی خودکار اجرا می‌شود. واریز و برداشت درست لحاظ می‌شوند و هر تسویه با مستند برای شما فرستاده می‌شود. هیچ کارمزدی بدون تأیید شما قطعی نمی‌شود و اگر اعتراض داشته باشید، کارشناسان پم ایران هم در جریان قرار می‌گیرند.

کارمزد منصفانه یعنی مدیر فقط وقتی پول بگیرد که واقعاً برای شما پول ساخته باشد.

پرسش‌های رایج

اگر مدیر بگوید «ما قلهٔ مرجع را هر سال صفر می‌کنیم»؟ یعنی پس از هر سال زیان‌ده، دوباره روی جبران همان زیان کارمزد می‌گیرد. این شرط را پیش از امضا بپرسید و کتبی بخواهید.

کارمزد عملکرد منصفانه چند درصد است؟ عدد ثابتی وجود ندارد؛ مهم‌تر از درصد، روش محاسبه است. کارمزد ۳۰٪ با قاعدهٔ بیشترین ارزش قبلی از کارمزد ۲۰٪ بدون آن منصفانه‌تر است.

بیشتر بخوانید

• راهنمای بررسی و تأیید کارمزد مدیر حساب
• قرارداد کارمزد و تسویهٔ دوره‌ای در پم ایران
• ۴۰٪ در ماه؟ اول بپرسید «این عدد از کجا آمده؟»